Dil seçenekleri ile ilgili çalışma devam etmektedir.
Site Üye Girişi
Görme Engelliler İçin
Görme Engelliler İçin Seslendirmeli Metinleri

E-DAVETİYE

Dünyanın her köşesine
e-davetiye göndererek ülke tanıtımına katkıda bulunabilirsiniz.

HEDEF 30 Milyon E-Davetiye!
Tanıtım için ben de varım deyin.. Bir davetiye de siz gönderin.

GÖNÜLLÜLER ARASINA KATILIN

 

 

 

1480 Gönüllü Bizimle!
Tüm ülke sevdalılarını destek için bekliyoruz

Sitemizi Paylaşın, tavsiye edin    |   
HABERLER
 
Turizm Haberleri | TAŞLARIN RUHU
Toplam 632 defa görüntülendi
06.03.2015 | TAŞLARIN RUHU

Dersimdeki mezar taşları…

Ben üzerine sembollerin işlendiği ya da sembol olması için işlenmiş taşların bir ruhu olduğuna inanırım.

İşleyenler yüzlerce, binlerce, on binlerce yıl önce yaşam sahnesinden çekilmesine rağmen varlıklarını sürdüren bu eserler, hüzünle karışık, tanımsız bir duygu çağrıştırdığı gibi zamanın yok edici etkisine direnen bu özellikleri ile de büyük bir saygı uyandırır bende.

Zanaatkârılar yaşadığı dönemin duygularını, ritüellerini, kahramanlıklarını, acılarını, yaslarını, sevinçlerini bu taşlara aktardıkları için ruhsal bir bütünleşmenin paydaşı, koruyucusu, çoğu kez de zamanın ileri tarihine mesaj taşıyan bir postacısı gibi görürüm onları.

Öyle viran bir şekilde orta yerde sahipsiz durmaları iç acıtan bir görüntü sergilese de mesaj alıcısına ulaştığı anda mesajı yollayan içinde alan içinde tanımsız bir mutluluğun yaşandığını bilir, çoğu kez de hissederiz.

Değerli kardeşimiz Malik Kaya’nın Dersimde ki koçbaşı mezar taşları fotoğraflarını görünce siyasetin soğuk ve riyakâr ikliminden uzaklaşıp özetle yazma ihtiyacı duydum koçbaşı mezar taşlarının tarihçesini ve hikayelerini.

Sosyo- kültürel alanda çok eskilere dayanan tarihi bir geçmişi vardır Dersim ilinin. Gelip geçen her uygarlık bir miras bırakmıştır bu topraklara.

Hemen her bölgesinde sıklıkla karşılaştığınız koçbaşı mezar taşları dersim tarihi için büyük öneme sahip zenginliklerin önemli bir kısmını oluşturur.

Kazakistan’dan Azerbaycan’a Türkmenistan’dan Kırgızistan’a Karakoyunlulardan Ak Koyunlulara kadar çok geniş bir coğrafyada varlığını koruyan ölü kültü anlayışının öne çıktığı bu mezar taşları sadece dersim yöresinde değil, Alevi Türkmen boyların yasadığı bölgelerde Erzincan, Muş, Sivas, Tokat, Van, Ardahan, Iğdır, Kars, Hakkâri yörelerinde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.

Koçbaşı mezar taşları o dönemlerde varlığını sürdürmüş toplumların yaşama biçimleri, gömme gelenekleri sosyo -kültürel yapıları hakkında sayısız ipuçları ve bilgiler verir bizlere.

Erlik, yiğitlik, kahramanlık ve bağımsızlığı simgeleyen koç sembolleri ve mezar taşlarının üzerindeki işaretler mezar sahibi hakkında bilgiler içerir.

Özellikle dersim yöresinde Ak Koyunlulara ait olduğu bilinen koçbaşı mezar taşları farklı motifler ile süslenmiş olup bunlar arasında güneş gülü, tabanca, hayat ağacı, saz, el aletleri, ay yıldız, tüfek, gül işlemesi, at, kuş motifleri belirgin olarak öne çıkanlardır.

Koç bası mezar taşları yiğitliği kahramanlığı ile öne çıkan erkeklerin mezarlarında bulunmakta olup taş üzerindeki kılıçlar ve bazı el aletleri o kişinin yaptığı işi ve sergilediği kahramanlıkları göstermektedir.

Koç çok farklı ritüeller biçiminde toplum yaşamı içinde yerini almıştır. Göktürklerde koç toprağa at göğe kurban edilmiştir. Hunlardan Uygur Göktürk Selçuklarda da bu koç koyun baslarını görüyoruz Akkoyunlu ve Karakoyunlularda koç koyun başlı semboller sıklıkla kullanılmıştır.

’’ Kazakistan’da kurban olarak koç kesilmişse koçun başını ancak baba parçalar ve çocuklarına dağıtır. Baba evde değilse, koçbaşı parçalanmadan haşlanmış olarak bekletilir. Fakat evde Ata baba (dede) varsa veya dede oğlundan ayrı bir evde oturuyor olsa da koçbaşını parçalama hakkı dedenindir.

Ancak dede izin verirse oğlu koçbaşını parçalayabilir. Cenaze ya da “toylar” (çeşitli törenler) da koç kurban kesilirse, koçun başını parçalama hakkı o topluluktaki en yaşlı ve saygıdeğer kişinindir. Bu insan koçbaşını parçaladıktan sonra koçun kulağını oradaki yaşça en küçüğe verir. Bunun anlamı “çok dinle az konuş” demektir. ‘’

Alevi Türkmen boyların yasadığı bölgelerde de koç bir kültür unsuru olarak kendini gösterir. Türkmen büyüklerinin mezarlarına koçbaşı mezar taşları konulur, böylece orada yatan kişinin ulu bir kişi olduğu anlatılmak istenir.

Birinci derecede kültür varlıkları içerisine giren koçbaşı mezar taşları epigrafi değerlerinin ortaya konması, sanat tarihi değerlerinin araştırılması için korunması gereken tarihi varlıklarımızdır.

Bize düşen zamanın ruhunu yansıtan bu eserlerin sıradan bir taştan ibaret olmadığını bilmek, ruhsal olarak bütünleşerek, geçmiş zamana şimdiki zamandan bir merhaba göndermek olmalıdır.

AliRıza ALTUN

Sponsor Bağlantı

Destekleyen Kuruluşlar
...
...
Sitemizi Paylaşın, tavsiye edin |