Enez (Ainos) tarihi dönemlerde çok önemli bir liman kenti iken bugün kıyıdan 3,5 km. içerdedir. Tarih boyunca bir çok kereler restore edilmiş olan Enez Kalesi görülmeye değerdir. Aynı zamanda M.Ö. 6. yüzyıla dayanan bir kilise, bazı oyma mezarlar ve suları berrak bir de plajı bulunmaktadır.
Akrapol Kazısı
Enez'de yapılan kazı çalışmaları kale (akropol tepesi) içinde ve kale dışında olmak üzere iki ayrı alanda gerçekleştirildi. Denizden 25 m yükseklikte miyosen kalker alt yapılı kaya üzerinde yer alan akropol tepesinin çevresinde yaklaşık uzunluğu 740 m olan yüksek bir sur bulunmaktadır. Biçimleri ve planları farklı 15 kuleyle desteklenen sur duvarları yer yer 3 m genişliğe yaklaşmakta, yüksekliği ise 25 m'yi bulmaktadır.
Kaleye girişi sağlayan iki kapıdan biri doğu, diğeri ise kuzey taraftaki surlarda yer almaktadır. Doğu tarafta yer alan 3 m genişliğindeki tonozlu ana giriş, biri altıgen diğeri kareye yakın plan gösteren kulelerle destekleniyor. Orta Çağ'a tarihlenen ve bugün büyük bir kısmı ayakta duran surun toprak altında kalan kesimlerinde Arkaik ve Hellenistik dönemlerinin duvar kalıntılarını görmek mümkündür.
Bu kalıntılar, surun ilk kez kalenin kuruluşuyla birlikte, yani M.Ö. VII yüzyılın sonlarında yapıldığını kanıtlamaktadır. (Başaran 1998 a, 3). Enez Akropolünde yaptığımız derinleştirme çalışmalarında, yerli kayanın düzeltilerek değişik biçim ve ölçülerde mekanların oluşturulduğu görülmüştür.Burada yer alan anakaya mimarisinin en güzel örnekleri, kaya içine oyulmuş mahzenler, yerli kaya yontulup düzeltilerek oluşturulmuş olan dikdörtgen biçimli odalar ve değişik işlevli mimari kalıntılardan oluşmaktadır.
Nekropol Kazısı
Enez'de, bu günkü spor tesisleri ile Taşaltı Gölü (Eski Çağ'da Taşaltı limanı) arasında, doğu batı yönünde uzanan taş döşemeli yol yer alır. Bir kolu doğuya, Keşan yönüne uzanan bu yolun diğer kolu ise, kuzeye yönelerek, Enez'in yaklaşık 35 km kuzeyinden geçen ve doğu-batı yönünde uzanan Via Egnatia ile birleşir (Başaran 1999a, 347). Eski Çağ'da Enez'e ulaşan tek karayolu olan bu yol, Taşaltı yamacı boyunca uzanan mezarların ve mezar anıtların önünden geçtikten sonra şehrin içine girer (Bu kesim henüz ortaya çıkartılamamıştır). Mezarlıklar Eski Çağ'ın kentlerinde genellikle kentin girişinde ve yolun yanında olurdu. Böylece kente gelenler, görkemli anıt ve mezarları görür ve selamlardı.
Taşaltı yamacı dikey eğimli olup yaklaşık 30 m yükseklik gösterir. Nekropol, bu yamacın en alt kesiminde kuzey güney yönünde uzanmaktadır.
Nekropolde, yamacın eğimi nedeni ile 7 m'lik toprak dolgusu içinde üst üste gelen çoğu kez 3, seyrek olarak da 4 gömü tabakası saptanmıştır.
Görkemli anıtlar, podyumlu lahitler, doğuya bakan ön yüzlerinde mermer kabartmalar bulunan lahitler yer alır. Bu güzel eserler arasında en ilgi çekici olanı, dört basamaklı bir kaide üzerinde yükselen anıt göze çarpar. Yapımında kullanılan mimari teknikler ve süsleme öğeleri olan aslan ayaklar ile stilize sarmal dal motifler, anıtta Hellenistik Çağ'ın kendine özgü karakteristik özelliklerini yansıtmaktadır
Roma Açması
Kale dışındaki en önemli açmalarımızdan biri, Gazi Ömer Bey mahallesindeki Roma Villasında gerçekleştirilmiştir.
Bu alandaki yapılaşmadan dolayı tümü açığa çıkartılamayan villanın tabanı irili ufaklı renkli taşçıklardan oluşturulmuş değişik kompozisyonların betimlendiği mozaik ile kaplanmıştır. Mozaikli taban üzerinde bronz heykelcikler ile çok miktarda sikke ve değişik çömleklerin bulunmuş olması, villanın çok zengin bir Enezlîye ait olduğunu göstermekle birlikte, Roma döneminde Enez'in sosyoekonomik yapısını ve halkın yaşam tarzını yansıtmaktadır.
Meriç Açması
Şehir merkezinde, Bekir Kara Caddesi kenarındaki boş alanda, dört kazı sezonu süresince yaptığımız kazı çalışmaları, bize Hellenistik veya Roma Cağı Antik Ainos kentinin önemli caddelerinden birini tanımamıza neden olmuştur.
Kale Hamamı Kazısı
Hamam kalenin kuzeyindeki yuvarlak planlı kulenin 40 m uzağında özel mülkiyetli bir arsada yer almaktadır. İçindeki molozun temizlenmesinden sonra, rölövesi çıkartılan hamamın batı tarafında giriş kapısı, soyunma yeri, biri dikdörtgen ikisi kare planlı üç yıkanma odası ile dikdörtgen planlı su haznesinden ibarettir.
Duvarları, tonoz başlangıcına kadar sağlam durumdadır. Hamamda kullanılan duvar örgüsü ve kapılardaki sivri kemerlerden dolayı bunun Beylikler dönemi yapı geleneğinden etkilendiğini ve Erken Osmanlı döneminde yapılmış olduğunu tahmin edilmektedir.
Eski Türk Mezarlığı
Has Yunus Türbesi çevresinde yer alan Eski Türk Mezarlığındaki çalışmalarımız, 1989 yılı kazı sezonunda başlamış ve aralıksız olarak günümüze değin sürdürülmüştür. Bu alanda kırık ve yıkılmış durumda olan sandukalı lahitler onarılarak ayağa kaldırılmış ayrıca üzerlerinde yer alan yosun ve likenler temizlenerek koruma altına alınmıştır.
Pan Mağarası Onarım-Koruma Çalışmaları
Pan Mağarası olarak bilinen ve 14 yüzyılda yer altı mezar şapeli olarak kullanılmış olan mağara'', Kalenin batısında, güney mendireği ile kale surlarının birleştiği köşeye 20 m mesafede yer almaktadır. Mağaranın duvarlarına yapılmış olan freskoların üstü temizlenerek taşıyıcıya bağlanmaları sağlanmış ve mağaradaki çalışmalarımız son aşamasına gelmiş bulunmaktadır. Böylece, Enez'in ziyaretçilerine açık bir kültür kalıntısı kazandırılmıştır
